Miliony Brytyjczyków nie włączą ogrzewania tej zimy

W Wielkiej Brytanii tej zimy około dwa miliony domostw nie uruchomi centralnego ogrzewania w Anglii wynika z badania Uswitch przeprowadzonego między 5 a 9 września 2025 roku na próbie dwóch tysięcy respondentów. To wzrost o 22% rok do roku, a jednocześnie sygnał, że rachunki za energię stały się dla gospodarstw domowych równie palącym problemem co sama temperatura na zewnątrz. Poniżej znajdziesz twarde dane o skali zjawiska, konkretne sposoby na obniżenie kosztów grzania oraz listę wsparcia, o które warto się ubiegać jeszcze przed pierwszym mrozem.

• Kto rezygnuje z ogrzewania tej zimy i dlaczego
• Kiedy naprawdę włączyć ogrzewanie w UK i ile stopni ustawić na termostacie
• Jak obniżyć rachunki za ogrzewanie w Anglii bez zamarzania
• Warm Home Discount, Cold Weather Payment i inne wsparcie na ogrzewanie w Wielkiej Brytanii

Kto rezygnuje z ogrzewania tej zimy i dlaczego

Dane Uswitch pokazują, że rezygnacja z kaloryferów nie jest równomiernie rozłożona w społeczeństwie. Gospodarstwa jednoosobowe wyłączają ogrzewanie najczęściej aż 10% z nich przyznaje, że tej zimy w ogóle go nie włączy. Wśród rodzin z małymi dziećmi odsetek ten spada do 5%, czyli statystycznie jedno na dwadzieścia takich gospodarstw. Łącznie w skali kraju mówimy o około 7% wszystkich domostw, co przekłada się właśnie na wspomniane dwa miliony.

Powody tej decyzji tworzą dość spójną mapę finansowych obaw. Największy udział, bo 54% respondentów, wskazuje po prostu na wzrost kosztów życia w ostatnich latach. Kolejne 45% szuka aktywnie alternatywnych źródeł ciepła od koców elektrycznych po kominki na biopaliwo. 21% planuje zastąpić kaloryfery przenośnymi grzejnikami, a 24% obniża nastawę termostatu średnia temperatura w domach spadła z 19,4°C rok wcześniej do 18,9°C obecnie. 43% właścicieli deklaruje, że włączy grzanie dopiero przy kilkustopniowym mrozie, a 30% zamierza ogrzewać wyłącznie wybrane pomieszczenia. Co więcej, aż 77% Brytyjczyków przyznaje, że odczuwa lęk przed nadchodzącymi miesiącami, w tym 16% określa ten lęk jako poważny. Warto też odnotować, że już w połowie września bieżącego roku cztery miliony gospodarstw uruchomiło ogrzewanie tydzień wcześniej niż w analogicznym okresie rok temu.

Kiedy naprawdę włączyć ogrzewanie w UK i ile stopni ustawić na termostacie

Energy Saving Trust wskazuje granicę 15°C wewnątrz jako moment, w którym pojawia się realne ryzyko zdrowotne, szczególnie u osób starszych oraz przewlekle chorych. Poniżej tej wartości temperatura ścian i mebli spada na tyle, że organizm zaczyna tracić ciepło szybciej, niż jest w stanie je wytworzyć. Dlatego w praktyce zalecany przedział dobowy waha się między 18 a 21°C w dzień wystarczy 19-20°C, nocą w sypialni można zejść do 17-18°C bez szkody dla zdrowia.

Konsekwencje zbyt niskiej temperatury są mniej oczywiste niż samo uczucie chłodu. Przewlekłe wychłodzenie obniża odporność, nasila objawy chorób płuc, podnosi ciśnienie i zwiększa ryzyko zawału u osób z chorobami serca. W domach, gdzie temperatura oscyluje wokół 10-15°C, szybko pojawia się też wilgoć kondensacyjna szczególnie w łazienkach i kuchniach a ta prowadzi do rozwoju pleśni, która sama w sobie staje się osobnym zagrożeniem oddechowym. Brytyjskie szpitale od lat notują sezonowy wzrost przyjęć z powodu zaostrzeń astmy i COPD właśnie w grudniu i styczniu.

Praktyczna zasada: nie czekaj z włączeniem grzania na pierwszy mróz. Instalacja potrzebuje kilku godzin, żeby ogrzać chłodną bryłę budynku, a Ty płacisz w tym czasie więcej, niż gdybyś utrzymywał stałą, umiarkowaną temperaturę. Wielu ekspertów od efektywności energetycznej podkreśla, że ciągłe grzanie do 19°C bywa tańsze niż cykliczne wyłączanie i ponowne rozruchy.

Jak obniżyć rachunki za ogrzewanie w Anglii bez zamarzania

Skuteczna strategia zaczyna się od budynku, a kończy na sterowaniu. Największe straty ciepła w typowym angielskim domu powstają przez niekontrolowaną wentylację nieszczelne okna, listwy progowe, kanały wentylacyjne w łazienkach. Samo uszczelnienie okien i drzwi (tzw. draft proofing) potrafi zmniejszyć rachunek nawet o 10-15%, bo eliminuje ciągły, niezamierzony przepływ zimnego powietrza, który kaloryfer musi potem kompensować.

Kolejny krok to izolacja pojemnościowa. Termiczne zasłony z grubego poliestru z warstwą aluminium odbijają promieniowanie podczerwone z powrotem do pokoju. Wieczorem, gdy temperatura za oknem spada poniżej zera, różnica między zwykłą firaną a zasłoną termiczną potrafi wynosić 3-4°C w strefie przyokiennej. To ta sama zasada, którą wykorzystuje się w foliach izolacyjnych do termosów materiał nie pozwala, by ciepło emitowane przez ciała i sprzęty uciekało przez szybę.

Sprawdzone sposoby krok po kroku

• Draft proofing taśma samoprzylepna wokół okien, uszczelki szczotkowe przy drzwiach. Koszt: ok. £30-80, zwrot w 1-2 sezony przy obecnym poziomie cen gazu.
• Blejdy radiatorowe folie aluminiowe za grzejnikiem odbijają ciepło z powrotem do pokoju zamiast w ścianę. Podnoszą odczuwalną temperaturę przy identycznym zużyciu gazu o 1-2°C.
• Programowalny termostat lub smart heating automatyczne obniżanie temperatury w godzinach pracy i nocą. Typowa oszczędność: 8-12% rocznego kosztu ogrzewania.
• Odpowietrzanie grzejników powietrze uwięzione w kaloryferze zmniejsza powierzchnię grzewczą. Klucz radiatorski kosztuje £5, a kilka minut pracy przywraca pełną wydajność.
• Grzejniki na olej i konwektorowe przydatne w jednym pokoju, ale droższe w eksploatacji niż ogrzewanie centralne. Nie używaj ich do dogrzewania całego domu.
• Pompy ciepła (air source) inwestycja £7-12 tys., ale przy taryfach eksportowymi dla OZE zwraca się w 8-12 lat. Najlepsza opcja dla dobrze ocieplonego domu, nie dla starej brytyjskiej cegły bez izolacji.

Pompy ciepła zasługują na osobne wyjaśnienie, bo w UK panuje wokół nich mnóstwo nieporozumień. Pompa powietrze-woda pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego nawet przy -5°C, gdy ciało stałego już dawno by zamarzło, ciekły czynnik chłodniczy (zwykle R32 lub R290) paruje, zabierając ciepło z otoczenia. Sprężarka podnosi jego ciśnienie, temperatura rośnie, a skroplony gaz oddaje ciepło do wody grzewczej. Efektywność wyrażana współczynnikiem COP (copies of heat per unit of electricity) wynosi 2,5-4, czyli z 1 kWh prądu uzyskujesz 2,5-4 kWh ciepła resztę pompa bierze dosłownie z powietrza. To dlatego, mimo wyższych rachunków za prąd niż gaz, całkowity koszt bywa niższy.

Warm Home Discount, Cold Weather Payment i inne wsparcie na ogrzewanie w Wielkiej Brytanii

Brytyjski system wsparcia energetycznego jest rozbudowany, ale chaotyczny wymaga od wnioskodawcy aktywnego sprawdzenia, do czego ma prawo. Najbardziej znany instrument to Warm Home Discount, jednorazowy rabat w wysokości £150 pobierany bezpośrednio z rachunku za prąd. W sezonie 2025/2026 z programu skorzysta około sześciu milionów gospodarstw zarówno automatycznie (osoby na Universal Credit, Pension Credit, Income Support), jak i na wniosek (grupa ryzyka zdrowotnego). Wystarczy złożyć deklarację przez dostawcę energii do końca lutego.

Cold Weather Payment to £25 tygodniowo wypłacane, gdy średnia temperatura w Twojej okolicy spadnie poniżej 0°C przez siedem kolejnych dni. Nie trzeba składać wniosku pieniądze trafiają na konto automatycznie, o ile otrzymujesz wybrane świadczenia (Universal Credit, Pension Credit, Income Support, Jobseeker's Allowance). Warto co roku w grudniu sprawdzić prognozę Met Office dla swojego regionu, bo kryterium jest ściśle lokalne.

Wielu Brytyjczyków nie korzysta z taryf socjalnych oferowanych przez samych dostawców energii Octopus, British Gas, EDF i mniejsi operatorzy mają własne programy zniżkowe (tzw. social tariff lub priority services register) dla osób o niskich dochodach, niepełnosprawnych lub samotnych seniorów. Wystarczy jeden telefon lub wiadomość przez konto online kosztuje dziesięć minut, a roczna oszczędność sięga setek funtów.

Kiedy nie działa żadna domowa metoda

W sytuacji, gdy termometr w pokoju utrzymuje się poniżej 14°C mimo włączonego centralnego grzania, problem leży prawie zawsze w izolacji zawilgocona ściana, nieszczelny dach, brak ocieplenia stropu. Na krótką metę można dogrzewać przenośnym grzejnikiem olejowym, ale trzeba pamiętać, że jego faktyczna sprawność to 80-90%, a koszt kilowatogodziny ciepła jest zwykle wyższy niż z kotła gazowego. Na dłuższą metę inwestycja w profesjonalny audyt energetyczny (bezpłatny dla wielu grup) i docieplenie ścian zwraca się w 3-5 lat.

Nie używaj kuchenki gazowej ani piekarnika jako źródła ogrzewania poza ogromnym ryzykiem zatrucia tlenkiem węgla (CO) i pożaru, takie grzanie jest najdroższym możliwym sposobem na podniesienie temperatury w pokoju. Kup za £15 czujnik CO, jeśli jeszcze go nie masz, i koniecznie sprawdź datę ważności. Brytyjskie służby ratownicze odnotowują co roku kilkadziesiąt zgonów z powodu ulatniającego się tlenku węgla z wadliwych urządzeń grzewczych.

Najczęstsze pytania czytelników

Czy 18°C wystarczy w sypialni na noc? Tak, dla większości zdrowych dorosłych. Sen w chłodniejszym pomieszczeniu wspiera produkcję melatoniny i poprawia jakość snu optymalnie 16-18°C. Dla niemowląt i małych dzieci lekarze zalecają 18-20°C, bo ich mechanizm termoregulacji jest jeszcze niedojrzały.

Ile stopni naprawdę obniży mi rachunek? W typowym brytyjskim domu obniżenie termostatu o jeden stopień przynosi od 5 do 8% oszczędności na ogrzewaniu. Przy średnim rachunku £1 200 rocznie za gaz to £60-96 w kieszeni bez żadnych nakładów inwestycyjnych.

Czy pompa ciepła opłaca się przy moim starym domu? Zwykle nie, jeśli ściany nie mają izolacji. Pompa działa najlepiej przy niskiej temperaturze wody (35-45°C) i dużej powierzchni grzewczej (podłogówka, duże grzejniki). W starym angielskim domu bez docieplenia potrzebna byłaby woda 60-65°C, a to drastycznie obniża współczynnik COP do poziomu, w którym pompa staje się nieopłacalna.

Jak długo wypłacają Cold Weather Payment po zakończeniu mrozu? Płatność pojawia się na koncie zwykle w ciągu 14 dni roboczych od siódmego kolejnego dnia mrozu. Jeśli nie widzisz przelewu po trzech tygodniach, zadzwoń do DWP i podaj swoje dane.

A Twoje domowe sposoby na tańsze ogrzewanie sprawdzają się w praktyce? Może masz patent, którego nie ma w żadnym przewodniku stara kołdra pod oknem, folia bąbelkowa na szybach, glina w doniczce jako akumulator ciepła? Napisz do redakcji swoją strategię najciekawsze przykłady opublikujemy w kolejnej odsłonie tego cyklu.

Źródła danych: badanie Uswitch (5-9.09.2025, n=2000), Energy Saving Trust, gov.uk, Met Office, PAS 2035 dotycząca efektywności budynków. Aktualne informacje o taryfach i progach dochodowych dla świadczeń na stronie gov.uk i u indywidualnych dostawców energii.